News

Brain drain: Εσείς θα επιστρέφατε στην Ελλάδα;

by GreeksConnect Team



Τι ειναι το Brain Drain?

Το brain drain (ή «διαρροή εγκεφάλων» στα ελληνικά) είναι μία από τις επαχθέστερες κληρονομιές που αφήνει πίσω της η περίοδος των μνημονίων. Από το 2008 έως το 2016 υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 450.000 Έλληνες αναζήτησαν εργασία (και μέλλον) σε χώρα του εξωτερικού. Σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη έρευνα της ICAP People Solutions (2018) στην οποία σκιαγραφείται το προφίλ αυτών των ανθρώπων, ξεχωρίζει το υψηλό μορφωτικό τους επίπεδο (53% κάτοχοι μεταπτυχιακού τίτλου, 20% πτυχιούχοι, 8% διδάκτορες), αλλά και η σχετικά μικρή τους ηλικία (οι μισοί είναι κάτω από 35 ετών). Αλλά δεν είναι μόνο ότι χιλιάδες νέοι Έλληνες διοχετεύουν επαγγελματικές δεξιότητες υψηλού επιπέδου εκτός συνόρων. Επιπλέον, φτιάχνουν τη ζωή τους μακριά από την Ελλάδα, αποταμιεύουν μακριά από την Ελλάδα, ξοδεύουν μακριά από την Ελλάδα.

 Πρόκειται για ένα ανυπολόγιστο και σε μεγάλο βαθμό αθέατο κόστος, που υπονομεύει σημαντικά τις πιθανότητες ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας. Αυτός ίσως είναι ένας ακόμα λόγος που οι πανηγυρισμοί για «το τέλος των μνημονίων» ξεθώριασαν πολύ γρήγορα. Αλλά τι σημαίνει για τους ίδιους τους ανθρώπους που ζουν τη ζωή τους εκτός Ελλάδας ο τυπικός τερματισμός της μνημονιακής περιόδου; Ήχησε κάποιο εσωτερικό καμπανάκι που θα μπορούσε να κινητοποιήσει σκέψεις επιστροφής στα πάτρια εδάφη; Συναντήσαμε έξι νέους επαγγελματίες που σταδιοδρομούν στην Αμερική και σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης –όλοι κάτω των 40 ετών– και τους θέσαμε το αναπόφευκτο ερώτημα: τώρα που η χώρα επιστρέφει σε ένα περιβάλλον σχετικής κανονικότητας, θα σκεφτόσασταν να επιστρέψετε στην Ελλάδα μέσα στα επόμενα τρία χρόνια;


Ευνοιοκρατία και διαφθορά

Ο Πάνος Ν. Πατατούκας, καθηγητής χρηματοοικονομικής ανάλυσης στο UC Berkeley, αναδείχθηκε την περασμένη άνοιξη «καθηγητής 
της χρονιάς» στο φημισμένο αμερικάνικο πανεπιστήμιο. Ο ίδιος δεν έφυγε εξαιτίας της κρίσης. Στο ερώτημα που απευθύναμε σε όλους τους συνομιλητές μας ο Πάνος Ν. Πατατούκας αφήνει την πόρτα μισάνοιχτη. Πάντως, οι λόγοι που τον απέτρεψαν να σκεφτεί να επιστρέψει στην Ελλάδα μετά τις σπουδές του δεν ήταν οι αυτονόητοι, δηλαδή οι ευκαιρίες ακαδημαϊκής καριέρας στο εξωτερικό. «Και όμως, όχι. Ο πρώτος λόγος για τον οποίο δεν επέλεξα την Ελλάδα ήταν η ευνοιοκρατία σε όλες τις εκφάνσεις της, όπου οι άξιοι απαξιώνονται και οι ανάξιοι αξιοποιούνται. Δεύτερος λόγος η διαφθορά, όπου οι πελατειακές σχέσεις, τα μέσα και οι άκρες, τα βύσματα, τα ρουσφέτια, τα διαπλεκόμενα συμφέροντα και η συγκάλυψη παραβατικών συμπεριφορών προσθέτουν στο ηθικό έλλειμμα και αφαιρούν από τα οικονομικά πλεονάσματα. Τρίτος λόγος, η αδιαφορία προς τις αξίες, τους θεσμούς και τις παραδόσεις. Μια αδιαφορία που διαβρώνει τον δημοκρατικό βίο και οδηγεί στην απάθεια απέναντι σε ό,τι μπορεί να συμβαίνει. Γι’ αυτούς τους λόγους έφυγα. Αυτοί όμως είναι και οι λόγοι που ίσως επιστρέψω».

Πολύ πιο αποφασισμένος (να μην επιστρέψει) είναι ο Αντώνης Τσιλιγιάννης, αρχιτέκτονας-πολεοδόμος. Έζησε τα τελευταία πέντε χρόνια στο Παρίσι, εργαζόμενος ως σύμβουλος και μελετητής σε θέματα βιώσιμης πολεοδομικής ανάπτυξης. Το καλοκαίρι έκανε ένα ακόμα βήμα στην επαγγελματική του διαδρομή: μετακόμισε στις Βρυξέλλες για να αναλάβει υπεύθυνος σχεδιασμού δημόσιου χώρου και έργων υποδομής στον Δήμο της Ixelles.

«Κανείς δεν επιθυμεί να εγκαταλείψει τη χώρα του, τους φίλους του και την οικογένειά του για πάντα», λέει ο ίδιος. Διαρκής του επιδίωξη ήταν, και είναι ακόμη, να δραστηριοποιηθεί στην Ελλάδα. Ωστόσο, θέλοντας ταυτόχρονα να κυνηγήσει το επαγγελματικό του όνειρο και να σταδιοδρομήσει ως αρχιτέκτονας στον τομέα του αστικού σχεδιασμού, θεώρησε αναπόφευκτο να φύγει στο εξωτερικό. 

Μονοδρομος

«Με την ολοκλήρωση των σπουδών μου στο Πολυτεχνείο, μου έγινε σαφές ότι, προκειμένου να καταφέρω να δραστηριοποιηθώ επαγγελματικά στον τομέα του αστικού σχεδιασμού, έπρεπε να το πράξω είτε σε τεχνικά γραφεία του εξωτερικού είτε σε ξένα